25 Ekim 2014, Cmt
   
Yazı Boyutu

Tüm site ve web üzerinde

‘TÜRKİYE’DE İSRAFIN BÜYÜKLÜĞÜ’-1

Türkiye İsrafı Önleme Vakfı ile belediyelerin ortaklaşa yürütecekleri kampanyayla yılda 215 milyar YTL’yi bulan israfın azaltılması hedefleniyor. Kampanya boyunca vatandaşların ekmekten enerjiye, sudan kâğıda kadar birçok gıda ve tüketim maddesini kullanırken daha dikkatli olmaları hedeflenecek.

Bu amaçla hazırlanan ve üzerlerinde, “Başkalarının hayatını çöpe atmayın, israfla mücadeleye katılın, aç kalanlara seyirci kalmayın” gibi uyarılar bulunan afişler, çöp konteynerleri ve üst geçitlere asılacak. Böylece, vatandaşın çöp atarken israf ettiği gıdaları bir defa daha düşünmesi sağlanacak.

İsrafı önleme seferberliği öncesinde Sivil Toplum Akademisi (STA) olarak, Türkiye İsrafı Önleme Vakfı Başkanı Prof. Aziz Akgül ile ‘Türkiye’de İsrafın Büyüklüğü’ konulu bir röportaj gerçekleştirdik. Röportajın ‘Su Tasarrufu’ adlı ilk bölümünü ilgiyle okuyacağınızı umuyoruz.

Akgül: Türkiye milli gelirinin yaklaşık %25’ni israf etmektedir

Türkiye İsrafı Önleme Vakfı (TİSVA) olarak; gereksiz, amaçsız ve yararsız yere yapılan her türlü iş ve işlem ile harcamayı israf olarak değerlendirmekteyiz. İsrafın önlenmesi de çok basit bir ifadeyle, hayatımızda gereksiz, amaçsız ve yararsız hiçbir şeyi yapmamaktır. Mesela, gereksiz bir şekilde yüksek sesle konuşmak da israftır.

Türkiye’nin 2007 Yılı Gayri Safi Yurtiçi Hasılası (Milli Gelir) 856.4 milyar YTL olarak gerçekleşti.

Bir milyonda en fazla 3 hataya izin veren Altı Sigma Yönetim Yaklaşımı dikkate alındığında; Türkiye’de 1 milyon işlemde 66,807 hata yapıldığı varsayımı çerçevesinde, Türkiye ÜÇ SİGMA SEVİYESİNDE olup, milli gelirinin yaklaşık %25’ni israf etmektedir. Buna göre, Türkiye yaklaşık (856.4 Milyar YTL x %25) = 214 Milyar YTL kaynağını israf ediliyor.

Türkiye İsrafı Önleme Vakfı, en çok israfın olduğu alanlardan başlayarak, en aza doğru, Türkiye’deki israf alanlarını dört kategoriye ayırmaktadır: Altın israf alanları, gümüş israf alanları, bronz israf alanları, düz alanlar.

STA: Belirttiğiniz alanların her birisinde hangi israfları sayabiliriz?

Altın İsraf Alanları: Bu kategoriye İç Borç Faizi örnek olarak verilebilir.  2007 yılında 41 milyar 540 milyon YTL olarak gerçekleşti.

Gümüş İsraf Alanları: Gümüş israf alanları kategorisine, tahsil edilen primlerden ayrı olarak, Sosyal Güvenlik Sistemine bütçeden aktarılan ilave kaynak gösterilebilir. 2007 yılında, Sosyal Güvenlik Sistemine bütçeden ilave olarak 33 Milyar 60 Milyon YTL aktarıldı.

Bronz İsraf Alanları: Kamu kuruluşlarındaki gereksiz, amaçsız ve yararsız yapılan her çeşit iş, işlem ve harcama bu kategoride gösterilebilir. Mesela, kamu kurum ve kuruluşlarının gece ışıklı tabela kullanmaları bu israflar arasında sayılabilir.

Düz İsraf Alanları: Bireysel olarak her birimizin evde veya iş yerinde; gıda, enerji, kağıt ve su ile ilgili yaptığı bütün israflar bu kategoriye dâhil edilebilir.

STA: Cimrilik ile israfı önleme davranışı birbirine karıştırılabiliyor. Bu konuda ne düşünüyorsunuz?

Türkiye İsrafı Önleme Vakfı olarak; cimriliği bir insanlık ayıbı olarak sayarken, israfı önlemeyi ise hem üstün bir ahlaki değer, hem de üstün bir insanlık erdemi olarak değerlendiririz.

Bütün faaliyet ve harcamalarda orta yol en iyi yoldur. Refah ve mutluluğumuzun gerektirdiği harcama veya işlemi yapmaktan çekinmeyecek, ancak, her işimizde gereksiz, yararsız ve amaçsız işlemlerden kaçınarak ve mümkün olduğu kadar verimli ve etkin olmalıyız.

Türkiye’de her birey ve kuruluş; gereksiz, amaçsız ve yararsız iş işlem ve harcamalardan kaçınırken, 80/20 prensibi ile Altı Sigma Yönetim yaklaşımının uygulanmasını hedefleyerek, israfın asgari seviyeye inmesine yardımcı olmalıdır. İsrafın Önlenmesi, müreffeh ve rekabet gücü yüksek bir Türkiye için çok gereklidir.

STA: Günümüzde küresel ısınma, kuraklık, su israfı konusunda farklı tartışmalar var. Sizce ülkemizde ve dünyada yakın zamanda bir su krizi yaşanabilir mi?

Su ikame edilemeyen, canlılar için en önemli doğal kaynaktır. Özellikle son 20 yıl içinde, artan dünya nüfusu ve bunun sonucu artan su talebi, küresel bir su krizini gündeme getirmiştir. Dünya nüfusu 19. yüzyıla oranla üç kat artmasına rağmen, su kaynaklarının kullanımının altı kat arttığı belirlenmiştir.

Dünyanın toplam su rezervi 1,4 milyar km 3 tür [1 km3=1 milyar m3 (ton)]. Bu suyun % 97,5’ u okyanuslar ve denizlerde tuzlu su olarak, % 2,5’u da derelerde, göllerde, yeraltında ve kutuplarda (buzul olarak) tatlı su olarak bulunmaktadır. Tatlı suyun % 68,9’u kutuplarda ve yüksek bölgelerde sürekli buz ve kar olarak, % 30,8’i ise, toprak nemi ve yeraltı suyu olarak bulunur.

Dünya su rezervlerinin sadece % 0,3’ü nehir ve göllerde bulunmaktadır. Bütün insanlar da bu suya muhtaçtır.

Mevcut suyun; 380 trilyon tonu okyanuslardan, 63 trilyon tonu ise göl ve nehirlerden buharlaşır. Bunun yaklaşık 350 trilyon tonu yağmur, dolu veya kar şeklinde yeryüzüne geri dönerken, kalan kısmı ise, havada nem ve bulut olarak bulunur.

Türkiye, dünyanın en hızlı nehirlerinden bir kaçına sahip olsa da, su rezervleri bakımından, alt sıralarda yer almaktadır. Türkiye’de su kaynaklarının verimli kullanımındaki politikaların yetersizliği, geleceğe ilişkin tehditleri ciddi boyutlara ulaştırmaktadır.

Bir insanın biyolojik ve yaşamsal asgari su tüketimi 25 litredir. Ancak, çağdaş yaşamın bir günlük ortalama su tüketim standardı 150 litre olarak kabul edilmektedir. Dünya ülkelerinde değişken olan bu miktar, Türkiye’de ise, kişi başına günlük 111 litredir.

Bir ülkenin su zengini sayılması için, kişi başına yıllık 8.000 –10.000 m3 su düşmesi gerekir. Türkiye 1.430 m3’ lik kişi başına kullanılabilir su miktarıyla, su zengini bir ülke değildir.

DSİ verilerine göre, 2030 yılında 80 milyon nüfusa ulaşacak Türkiye’nin kişi başına 1.100 m3 kullanılabilir su miktarıyla, su sıkıntısı çeken bir ülke konumuna gelecektir. Buna göre 2050 veya 2100 yılında Türkiye’yi çok ciddi bir su krizi mücadelesi beklemektedir. Bu tehlikeyi en aza indirmek için, su kaynaklarımız çok dikkatli yönetilmelidir.

STA: Mutfakta, banyoda, tuvaletlerde, çamaşır yıkarken, bahçede yani hayatımızın farklı alanlarında su kullanıyoruz. Peki, buralarda su için hangi tasarruf tedbirlerini alabiliriz?

Dakikada 50–100 damla su akıtan bir musluktan ayda 750 İla 1.500 litre arası su israf ediliyor

Musluklarınız su damlatıyorsa, mutlaka tamir ettirin. Damlayan musluklar günde 30–200 litre suyun ziyan olmasına sebep olur. Musluklarınızın altına suyun birikebileceği kaplar koyun. Suyu çeşmeden içen yerlerde, boruda ısınan su sebebiyle su genellikle soğuyuncaya kadar boşa akıtılır.  Suyu boşa akıtmak yerine, soğutmak için buz kullanın. Armatür satın alırken, su tasarrufu sağlayıcı özelliği olup olmadığını araştırın.

Evde harcanan suyun yüzde 10’u mutfakta kullanılır

Pişirme, temizleme, yıkama ve içme amaçlı su kullanımında birkaç noktaya dikkat ederek harcamanızı kısabilirsiniz.

Sebze ve meyvelerinizi akarsuyun altında yıkamak yerine, bir kabın içinde yıkayın. Yıkama sularını daha sonra çiçeklerinizi sulamak için tekrar kullanın. Ispanak, semizotu, pazı gibi yeşil yapraklı sebzeleri ayıkladıktan sonra, ilk yıkama suyuna sirke koyarsanız daha kolay temizlenir.

Elde bulaşık yıkarken, mümkün olan en az miktarda deterjan kullanın. Daha az deterjanı durulamak daha kolaydır. Deterjan yerine doğal ürünler kullanmak çevre için daha iyidir. Bulaşıklarınızı elle yıkadığınızda durulamak için doğrudan çeşmeden akarsu kullanmayınız. Önce leğende köpüğü akıttıktan sonra suyunuzu kısık seviyede açınız ve durulayınız. Durulamaya ara verdiğiniz durumlarda suyunuz kapatmayı ihmal etmeyiniz. Musluğun altına yıkadığınız tabakları üst üste koyduktan sonra durulamaya başlayın. Daha az suyla temizleyebilirsiniz.

Elde yıkadığınızda, bulaşık durulama suyunuzu biriktirip tuvaletlere dökmek için kullanabilirsiniz.

Bulaşık makinenizi tamamen dolduğunda çalıştırın.

Sebze haşlarken üstlerini kapatacak kadar su kullanın ve tencerenin kapağını kapalı tutun. Hem sebzeleriniz daha çabuk pişer, hem de enerji tasarrufu yapabilirsiniz.

Makarna ve sebze haşlama sularını dökmeyin, çorbalarınızda kullanabilirsiniz.

Donmuş yiyeceklerin buzunun çözülmesi için, akarsuyun altına tutmayın. Kullanmadan bir gece önce buzdolabında çözülmeye bırakın. Daha sağlıklı bir yolu tercih etmiş olursunuz.

Sıcak su borularını yalıtkan malzemeyle kaplayın. Boruların ısınmasını beklerken, musluğu açıp suyu ziyan etmemiş olursunuz.

Sıcak su tertibatını da termostat ayarının çok yüksek olmamasına özen gösterin. Aşırı derecede ısınmış suyu soğuk suyla ılıtmaya çalışmak israftır.

Elde çamaşır yıkarken, aynı suda önce beyazları, sonra renklileri yıkayabilirsiniz

Evde harcadığımız suyun yüzde 15-20’si çamaşır yıkamak için kullanılır. Çamaşır için sadece su değil, enerji ve deterjan da harcanır. Çamaşır makinenizi tamamen dolduğunda çalıştırın. Bu şekilde, her yıkamada 10 litreye kadar su tasarruf edebilirsiniz. Çamaşırdan arta kalan suyu yerleri silmek veya tuvaletinize dökmek için kullanabilirsiniz.

Günlük su harcamamızın yüzde 40’ı banyodadır

Evde en çok su banyoda harcanır. Banyo yaparken ortalama 120–150 litre su tüketilirken, duş alırken 40–60 litre su tüketiliyor.

Banyo yaparken debisi ayarlanabilir tasarruflu duş başlığı kullanın. Bu duş başlığı dakikada en fazla 9–12 litre su tüketirken, diğer başlıklar 25–30 litre su tüketir.

Duş alırken su tasarrufunun en kolay yolu, suyu tasarruflu kullanan duş başlığı kullanmaktır. 6 dakika duş yaptığınızda, tasarruflu duş başlığıyla her duş almada 50 litreye kadar daha az su harcamış olursunuz.

Banyo suyunun ısınmasını beklerken, akıtılan suyu bir kovaya doldurun.

Yıkanırken, küveti doldurmayı değil, duş yapmayı tercih edin.

Küvette yıkanmak isterseniz, sadece yarısını doldurun. Küvetinizi, suyun sıcaklığını kontrol ederek doldurun. Sıcak suyu sonradan ılıtmak su ziyanına yol açar.

Banyo suyunuzun akıp gitmesine izin vermeyin. Bu suyu araba yıkamak veya tuvalete dökmek için kullanabilirsiniz.

Daha kısa süre duş yapın. Yıkanma sürenizi sabunlanma, yıkanma ve durulanma ile sınırlayın. Tuvaletinizi çöp kutusu gibi kullanarak elinize geçenleri atmayın. Gereksiz yere sifonu çekmeyin.

Dişlerinizi fırçalarken, yüzünüzü yıkarken suyu akar vaziyette bırakmayın. Bu şekilde günde 6 litreye kadar sudan tasarruf edebilirsiniz. Diş fırçalarken musluk açık bırakılırsa, her fırçalama sırasında ortalama 15 litre su israf edilir.

Tıraş olurken ve yüz sabunlarken, musluğu kapalı tutarak günde 15–35 litre su tasarruf edebilirsininiz.

Tuvalet sifonları en çok su israfı yapılan yerlerden birisidir

Tuvalet rezervuarı (su deposu) 16 litrelik ise, 4 kişilik bir aile tuvalette ayda 7 ton su tüketir. 16 litre yerine, 7 litrelik tuvalet rezervuarıyla ayda 2,5 – 3 ton su tasarruf edebilirsiniz. Bu bakımdan, tuvalet sifonlarınızı gerekmedikçe çekmeyiniz.

Bahçenizi ve çiçeklerinizi sulamak için, günün serin saatlerini seçin

Bahçenizi ve çiçeklerinizi sulamak için, günün serin saatlerini seçin. Sabah ve akşam gün batımı daha iyi zamanlardır. Öğle sıcağında sularsanız, buharlaşma sonucu, suyun büyük bölümünü kaybetmiş olursunuz. Çiçeklerinizi sularken kaldırımları değil, sadece çiçekleri sulayacağınız şekilde hareket edin.

Suya fazla ihtiyaç göstermeyen bitkilerin bahçede yetiştirilmesine özen gösterilmelidir. Yaşadığınız yerin iklimine uygun, yerli bitkileri ekin. Yerli bitkiler daha az su ve daha az bakım ile büyüyebilir.

Kaldırım ve yerleri suyla yıkamak yerine çalı süpürgesiyle süpürün.

Kurak zamanlarda bahçenize veya balkonunuza kuşların su içip banyo yapabileceği kaplar koyabilirsiniz.

Çok gerekmedikçe arabanızı yıkamayın, nemli bezlerle silerek temizleyiniz.

Avustralya gibi ülkelerde, yağmur suyu biriktirilerek evin su tertibatına dâhil edilebilmektedir

Yağmur suyunu biriktirecek büyük su tankları büyük tasarruf sağlayabilir. Yağmur suyu özellikle bahçe sulamak ve araba yıkamak için kullanılabilir. Bu tür bir su tankı için yeriniz yoksa yağmur veya kar yağdığında kovalara ve leğenlere su biriktirebilirsiniz. Su kıtlığı çeken mesela Avustralya gibi ülkelerde, yağmur suyu biriktirilerek evin su tertibatına dâhil edilebilmektedir. Nehir kenarında olsak dahi suyu israf etmeden kullanmalıyız. Çünkü suyun alternatifi yok. Suyumuzu koruyalım ve tasarruflu kullanalım.

Devam Edecek…

 

Giriş Formu